ANA MENÜ

braile kabartma yazı nedir

KABARTMA YAZININ TARİHÇESİ

Körlerin okumasını sağlamak amacıyla kağıt üstünde kabartma yöntemini ilk kullanan Valentin Haüy adlı Fransızdı. Haüy’nin
normal harfleri kabartma olarak kağıda basması, başkalarını daha basit biçimler bulmaya yöneltti. Ama bunlardan yalnızca Moon karakterleri hala kullanılmaktadır.
1845’te İngiltere’de, Brighton’lı William Moon’un bulduğu bu karakterler bir ölçüde Latin harflerine benzer ve ileri yaşlarda
kör olanlar tarafından kolaylıkla öğrenilir. Moon karakterleriyle yazılan kitapların bugün yaşlılar arasında, özellikle de İngiltere’de sınırlı bir kullanımı vardır.
Fransız eğitimci Louis Braille (1809-1852) kendi adıyla anılan ve körlerin eğitiminde yaygın olarak kullanılan baskı ve yazı
yöntemini geliştirmişti. Babasının atölyesindeki aletlerle oynarken üç yaşında kaza sonucunda gözlerini yitirdi. Gene de
kusursuz bir orgçu ve viyolonselci olmayı başardı. Bir burs kazanarak Kör Çocuklar Ulusal Enstitüsü’ne devam etmek üzere, 1819’da Paris’e gitti.
Braille, okulda Charles Barbier’nin sergilediği bir yazı sistemiyle ilgilenmeye başladı.
Parmak uçlarıyla dokunarak okunabilen kabartma noktalardan oluşan ve “gece yazısı” olarak adlandırılan 12 noktalı sistem,
savaş alanlarında gece haberleşmesi için hazırlanmıştı. Barbier’nin sisteminde mesajlar, bir kartonda delikler açarak iletiliyordu. Braille daha 15 yaşındayken 1824’te, nokta sayısını düşürerek, bu sistemi, basit bir aletle yazılan ve
görmeyenlerin gereksinmelerini karşılayacak, altı noktalı matris sistemine dönüştürdü.
Braille Alfabesi, körler için geliştirilmiş evrensel bir yazı sistemidir.
Bir matris üstüne yerleştirilmiş, 1 ila 6 kabartma noktadan oluşan 63 karakteri kapsar.
Kabartma yöntemiyle, satırlar halinde kağıt üstüne dizilen karakterler, parmaklarla hafifçe dokunarak okunur.
Braille altı noktalık matrislere yerleştirilebilen 63 farklı karakterin kolayca tanınmasını sağlamak için, matristeki noktaları, yukarıdan aşağı solda 1, 2, 3 ve sağda 4, 5, 6 olarak numaralandırmıştı.
Braille, altı noktanın değişik kombinasyonlarda kullanılmasına dayanan yöntemini daha sonra müzik notasına da uyguladı.
Geliştirdiği yazı yöntemi üzerine 1829’da bir kitap yayınladı.
Kitabın 1837’deki basımında, sistemi daha da ilerletti.
Alfabe, Braille’in öğrenci arkadaşlarınca hemen benimsenip kullanıldıysa da yaygınlaşması zaman aldı.
Paris’teki okulda ancak 1854’te, Braille’in ölümünden 2 yıl sonra resmen kullanılmaya başlandı.
İngiltere ve ABD’de körler için kurulmuş derneklerin temsilcileri 1932’de Londra’da bir araya gelerek ikinci derecede İngilizce standart Braille alfabesi olarak bilinen sistemi kabul ettiler.
İngiliz ve Amerikalı uzmanlar 1957’de Londra’da yeniden toplanarak alfabeyi geliştirdiler.